२०८३ बैशाख २७ गते गोरखापत्रमा प्रकाशित अध्ययन सामग्री

१.    सन् २०२६ जुनमा सार्वजनिक ‘हेन्ली पासपोर्ट इन्डेक्स–२०२६’ अनुसार नेपाल कति औँ स्थानमा रहेको छ ?

• ९७ औँ 

• सो सूची अनुसार सिङ्गापुरको पासपोर्ट विश्वकै शक्तिशाली बनेको, जहाँका नागरिकले १९२ देशमा ‘भिसा–फ्री’ (पूर्व भिसाबिना) प्रवेश पाउन सक्ने । 
• गत वर्ष (सन् २०२५ मा) १०१ औँ स्थानमा रहेको नेपाल यस वर्ष सुधार गर्दै ९७ औँ स्थानमा उक्लिएको छ । 
• सूचीको सबैभन्दा पुछार अर्थात् १०३ औँ स्थानमा अफगानिस्तान रहेको छ, जहाँका नागरिकले जम्मा २३ देशमा मात्र भिसाबिना प्रवेश पाउने छन् । 
• चीन ५६ औँ (८२ देश), भारत ७८ औँ (५७ देश) र पाकिस्तान एक सय औँ (३० देश) स्थानमा रहेका छन् ।

सूचीको शीर्ष स्थानमा रहेका राष्ट्रहरू

२.    चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङद्वारा हालै उत्तर कोरियाको भ्रमण कहिले गरिएको हो ?  

• सन् २०२६ जुन ८/९
• भ्रमणको मुख्य उद्देश्य दुई देशबिचको परम्परागत मित्रताका बारेमा छलफल गर्नु र द्विपक्षीय सम्बन्धको समग्र विकासका विषयमा विचार आदानप्रदान गर्नु रहेको बताइएको छ ।

३.    सिङ्गापुरमा सम्पन्न ‘एसियन गेम्स पुरुष टी–२० छनोट प्रतियोगिता’ को उपाधि जित्ने राष्ट्र कुन हो ?

• नेपाल (१९ रनले विजयी)
• खेल सञ्चालन मिति : सन् २०२६ मे ३१ – जुन ८  
• आयोजना : सिङ्गापुर 
• सिङ्गा ओभल मैदानमा हङकङले दिएको १८९ रनको लक्ष्य पछ्याउने क्रममा नेपालले ११.३ ओभरमा दुई विकेट गुमाई ११४ रन बनाएको अवस्थामा वर्षाले खेल रोकिएको थियो । सो समयमा डिएलएस नियम अनुसार नेपाल १९ रनले अगाडि रहेकाले विजेता घोषित भएको छ ।
• यो फाइनल खेल नेपाली राष्ट्रिय टोलीका कप्तान दीपेन्द्रसिंह ऐरीको एक सय औँ टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय खेल थियो, जुन आफैँमा एउटा महìवपूर्ण व्यक्तिगत कीर्तिमान हो ।
• –  प्रतियोगितामा उत्कृष्ट लयमा रहेका कुशल भुर्तेलले फाइनलमा ४० बलमै आड चौका र तीन छक्कासहित ६५ रन बनाए । यसै छनोट प्रतियोगितामा उनले दुई सतक प्रहार गरेका छन् । 
• यस जितसँगै छनोट प्रतियोगिताबाट नेपाल, हङकङ, मलेसिया र ओमान आगामी एसियन गेम्सका लागि छनोट भएका हुन् ।

४.    छायाछवि क्रियसनद्वारा आयोजित ‘१७ औँ डी सिने अवार्ड’ मा वर्ष २०८१ को उत्कृष्ट चलचित्रको उपाधि विजेता चलचित्र कुन हो ?

• अञ्जिला
• उत्कृष्ट निर्देशक : मिलन चाम्स (अञ्जिला)
• उत्कृष्ट अभिनेता : विजय बराल (पूर्णबहादुरको सारङ्गी)
• उत्कृष्ट अभिनेतृ : स्वस्तिमा खड्का (बेहुली फ्रम मेघौली)
• चलचित्रकर्मी रजत सम्मान : निर्देशक ज्ञानेन्द्र देउजा र अभिनेतृ निरुता सिंह

५.    संयुक्त राष्ट्रसङ्घको पछिल्लो प्रतिवेदन अनुसार पश्चिम एसियाको तनाव र ऊर्जा सङ्कटका कारण सन् २०२६ मा विश्वको आर्थिक वृद्धिदर र विश्वव्यापी मुद्रास्फीति क्रमश: कति प्रतिशत रहने प्रक्षेपण गरिएको छ ? 

• आर्थिक वृद्धिदर : २.५ प्रतिशत र  विश्वव्यापी मुद्रास्फीति : ३.९ प्रतिशत
• अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि गरेको आक्रमणपछि महìवपूर्ण समुद्री मार्ग ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ अवरुद्ध हुँदा पेट्रोलियम पदार्थ र ऊर्जाको मूल्यवृद्धि भएको छ, जसका कारण विकासशील देशमा मुद्रास्फीति उच्च (५.२ प्रतिशतसम्म) पुग्ने र करोडौँ मानिसको जीवनयापन कठिन बन्न सक्ने जोखिम बढेको छ ।
• –  यस सङ्कटले पश्चिम एसियाको आर्थिक वृद्धिदर पनि खुम्चिएर १.४ प्रतिशत र युरोपेली सङ्घको १.१ प्रतिशतमा झर्ने अनुमान रहेको छ । अमेरिकाको अर्थतन्त्र तुलनात्मक रूपमा स्थिर (२ प्रतिशत) रहने र चीनले रणनीतिक भण्डारणका कारण केही राहत पाउँदै आफ्नो वृद्धिदर ४.६ प्रतिशत कायम राख्ने अनुमान गरिएको छ । 

६.    आर्थिक सर्वेक्षण २०८२/८३ अनुसार कुल गार्हस्थ उत्पादनमा कृषि क्षेत्रको योगदान कति रहेको छ ? 

• २४ प्रतिशत 

कुल गार्हस्थ उत्पादनको संरचना (आव २०८२/८३)

७.    चीनको कुन अन्तरिक्ष अभियान अन्तर्गत तीन जना अन्तरिक्षयात्री २१० दिनको सफल अन्तरिक्ष बसाइँ सम्पन्न गरी हालै सकुशल पृथ्वीमा फर्किएका हुन् ?

• सेन्झोउ–२१ 
• प्रक्षेपण : सन् २०२५ अक्टोबर ३१  
• पृथ्वीमा अवतरण : सन् २०२६ मे २९  
• सहभागी अन्तरिक्षयात्रीहरू : झाङ लु, वु फेई र झाङ होङझाङ 

८.    हालै फिलिपिन्सको मिन्डानाओ टापुनजिक समुद्रमा केन्द्रविन्दु बनाएर कति म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प गयो ? 

• ७.८ म्याग्निच्युड (सन् २०२६ जुन ८)

९.    विसं २०८३ मा प्रदान गरिएको मधुपर्क सम्मानबाट सम्मानित हुने स्रष्टा को को हुनुहुन्छ ? 

• पद्यतर्फ : अग्रज कवि एवं गीतकार यादव खरेल,गद्यतर्फ : कथाकार भाउपन्थी र मधुपर्क प्रतिभा : समालोचक गीता त्रिपाठी 

१०. विश्व फुटबलको सर्वोच्च निकाय (फिफा) ले पहिलो फिफा शान्ति पुरस्कार कसलाई प्रदान ग¥यो ? 

• डोनाल्ड ट्रम्प (सन् २०२५ डिसेम्बर)

११. अमेरिका, मेक्सिको र क्यानडाद्वारा संयुक्त रूपमा आयोजना गर्न लागिएको २३ औँ संस्करणको फिफा विश्वकपमा इतिहासमै पहिलो पटक कति राष्ट्र सहभागी हुँदै छन् ?

• ४८ राष्ट्र
• खेल सञ्चालन :  सन् २०२६ जुन ११ – जुलाई १९ 
• फिफाको इतिहासमै पहिलो पटक टोली सङ्ख्या ३२ बाट बढाएर ४८ राष्ट्र पु¥याइएको छ ।
• यस विश्वकपमा हरेक टोलीले अनिवार्य रूपमा २६ खेलाडी राख्नुपर्ने नयाँ नियमसँगै कुल एक हजार २४८ खेलाडीको सहभागिता हुने छ । 
• फुटबल इतिहासमै पहिलो पटक तीन वटा देश (अमेरिका, मेक्सिको र क्यानडा) ले संयुक्त रूपमा विश्वकपको आयोजना । 
• यस विश्वकपमा सर्वाधिक खेलाडी इङ्ग्लिस प्रिमियर लिग (दुई सय जना) बाट खेल्दै छन् भने एउटै क्लबको कुरा गर्दा म्यानचेस्टर सिटीबाट सर्वाधिक १९ जना खेलाडीले आआफ्नो देशको प्रतिनिधित्व गर्दै छन् ।

१२.  मदन पुरस्कार प्राप्त गर्ने पहिलो विदेशी सर्जक को हुन् ?

• फादर विलियम बर्क 

१३.  फाइनान्सियल एक्सन टाक्स फोर्स (एफएटिएफ) को पूर्ण सदस्यता प्राप्त गर्ने पहिलो अरब मुलुक कुन हो ?

• साउदी अरब

१४. ‘तपाईंको आजको पीडा नै भोलिको तपाईंको शक्ति बन्ने छ ।’ भन्ने विद्वान् को हुन् ?  

• रोबर्ट टेभिस 

१५.  विश्वमा सहकारीको विकास कुन देशबाट भएको हो ? 

• बेलायत

१६.  रिपोर्टर्स विदाउट बोर्डर्सद्वारा सन् २०२६ मेमा प्रकाशित विश्व प्रेस स्वतन्त्रता सूचकाङ्कमा नेपाल कति औँ स्थानमा रहेको छ ? 

• ८७ (स्कोर : ५४.८०)

शीर्ष १० स्थानमा रहेका राष्ट्र

१७. आर्थिक सर्वेक्षण २०८२/८३ अनुसार राष्ट्रिय कृषि आधुनिकीकरण कार्यक्रम अन्तर्गत सञ्चालित सुपरजोन कति छन् ? 

• २१ (जोन : २०६, ब्लक: एक हजार ६९९ र पकेट : नौ हजार ३९३)

१८. सरकारले स्वच्छ तथा सफा हिमाल र सुरक्षित आरोहण अभियानलाई व्यवस्थित गर्ने उद्देश्यले ‘हिमाल सफा राख्नेसम्बन्धी कार्ययोजना २०८२/२०८६’ कहिले स्वीकृत गरेको हो ? 

• विसं २०८२ मङ्सिर २८ 

१९. २२ औँ अन्तर्राष्ट्रिय कर सम्मेलन कहिले र कहाँ सम्पन्न भएको हो ? 

• विसं २०८२ मङ्सिर २/५ (सन् २०२५ नोभेम्बर १८/२१), काठमाडौँ

२०. नेपालकै पहिलो मत्स्य अभयारण्य घोषित स्थान कुन हो ?

• कर्णाली नदीको शक्तिघाट क्षेत्र (बर्दिया र कैलालीको बिच) 

२१.  हाल नेपालमा बहुआयामिक गरिबी कति रहेको छ ? 

• १७.४ प्रतिशत (निरपेक्ष गरिबी : २०.२७ प्रतिशत), आर्थिक सर्वेक्षण २०८२/८३ अनुसार 

प्रस्तुतकर्ता : टङ्क केसी